«قم و خوانسار؛ پیوندی فراتر از جغرافیا»
پانصد و هشتاد و سومین نشست بنیاد قمپژوهی با هدف بررسی پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان قم و خوانسار و با تمرکز بر نقش خاندان علمی–فرهنگی فیض، چهارشنبه ۲دی ۱۴۰۴ در دانشگاه طلوعمِهر برگزار شد.
این نشست، نخستین گام بنیاد قمپژوهی در مسیر مطالعهای نظاممند و هدفمند درباره ارتباط قم با دیگر شهرهای ایران به شمار میرود؛ مسیری که در گام آغازین، شهر خوانسار بهعنوان نمونهای شاخص با پیشینهای غنی در عرصههای علمی، دینی و فرهنگی مورد توجه قرار گرفت.در این جلسه، جایگاه و نقش خاندان فیض در تداوم سنتهای علمی، خوشنویسی، مدیریت اجتماعی و کنشهای فرهنگی از دوره قاجار تا روزگار معاصر بررسی شد. سخنرانان تأکید کردند که پیوند میان قم و خوانسار، صرفاً یک ارتباط جغرافیایی یا مهاجرتی نیست، بلکه شبکهای عمیق و تاریخی از تعاملات علمی، مذهبی و فرهنگی را شکل داده است. همچنین نسبت به خطر فراموشی اسناد تاریخی، نسخههای خطی، آثار هنری و قبور مفاخر علمی و فرهنگی هشدار داده شد.
در این نشست آیتالله حاج سیدرضا میرصانعی خوانساری ضمن طلب رحمت واسعه الهی در این ماه مبارک و بیان توصیههای اخلاقی، بر ضرورت تداوم اینگونه نشستها و گسترش تعاملات فرهنگی، علمی و هنری میان مراکز پژوهشی و فرهنگی تأکید کردند.
در ادامه دکتر جعفر اورعی از بنیاد خوانسارپژوهی، به جایگاه مؤثر خوانساریها در قم اشاره کرد و از گستره ارتباطات اقتصادی، فرهنگی، علمی و هنری میان این دو دیار سخن گفت.
همچنین پیام صوتی استاد حمیدرضا میرمحمدی پیرامون خاندان بزرگ فیض خوانساری–قمی، بهعنوان یکی از بخشهای محتوایی و غنی نشست، با استقبال حاضران همراه بود و تصویری جامع از جایگاه تاریخی این خاندان ارائه داد.
در بخش پایانی، دکتر سیدمحمدمهدی میرصانعی، مؤسس بنیاد خوانسارپژوهی، با اشاره به انگیزه تأسیس این بنیاد، بر اهمیت تعامل و همافزایی با بنیاد قمپژوهی که سالهاست در استان قم اقدامات فاخر و اثرگذاری انجام داده، تأکید کرد. وی نقش این مراکز را در هویتبخشی به نسل جوان، که بهدلیل دغدغهها و مشغلههای نوین کمتر به شناخت گذشته خود گرایش دارد، بسیار حساس و تعیینکننده دانست و افزود: این پیوند تنها با زبانی نو، ابزارهای نو و برگزاری نشستهایی صمیمی، غنی و اثرگذار میتواند استوار بماند.
در پایان این نشست، نوید برگزاری «شب فرهنگی خوانسار ۴» در بهار ۱۴۰۵ داده شد.
سخنان دکتر سید محمدمهدی میرصانعی
دکتر میرصانعی، مؤسس بنیاد خوانسارپژوهی در ابتدای سخنان خود، ضمن قدردانی از بنیاد قمپژوهی، هدف اصلی خود از حضور در این برنامه را توجه دادن به اهمیت نسل جوان و نقش آنها در تداوم هویت فرهنگی جوامع محلی عنوان کرد. به گفته او، نسل امروز، علیرغم برخورداری از امکانات جدید، در معرض از دست دادن ارزشها و ریشههایی قرار دارد که از گذشتگان به ارث رسیده است.مؤسس بنیاد خوانسارپژوهی با اشاره به پیشینه تاریخی شهر خوانسار، این شهر را دارای قبرستانهای کهن، بناهای تاریخی و مفاخر علمی و هنری متعدد دانست و گفت: «متأسفانه بخش زیادی از خانهها و آثار قدیمی خوانسار، همانند بسیاری از شهرهای تاریخی کشور، در حال تخریب و نابودی است.» وی در عین حال، بازسازی برخی بناها، از جمله خانههای تاریخی ابهریها را اقدامی مثبت ارزیابی کرد، اما آن را ناکافی دانست.دکتر میرصانعی در ادامه به فعالیتهای انتشارات اندیشه و فرهنگ جاویدان اشاره کرد و افزود: «از سال ۱۳۹۲ بخشی تخصصی با عنوان خوانسارپژوهی در این انتشارات ایجاد شد و با همکاری استادان و پژوهشگران مختلف، تلاش کردیم آثار تاریخی، سنگنبشتهها، حجاریها و میراث مکتوب خوانسار را در قالب مجموعههای پژوهشی منتشر کنیم.» به گفته وی، تاکنون ۲۱ جلد کتاب در حوزه خوانسارپژوهی منتشر شده است.وی همچنین به برگزاری سلسله رویدادهای «شب خوانسار» در قم و خوانسار اشاره کرد و گفت: «این برنامهها، بهویژه شبهای خوانسار ۱، ۲ و ۳، نقش مهمی در تقویت پیوند فرهنگی میان جامعه فرهیخته قم و خوانسار داشته و موجب افزایش انگیزه و همافزایی میان پژوهشگران و فعالان فرهنگی شده است.» دکتر میرصانعی، تجربه و سابقه بنیاد قمپژوهی را الگویی ارزشمند برای فعالیتهای بنیاد خوانسارپژوهی عنوان کرد.این پژوهشگر فرهنگی با اعلام اینکه بنیاد خوانسارپژوهی در حال طی مراحل رسمی تأسیس است، اظهار امیدواری کرد که این نهاد بتواند با بهرهگیری از تجربههای موفق بنیاد قمپژوهی، در مسیر رشد فرهنگی و آگاهیبخشی به نسل جوان نقشآفرینی مؤثری داشته باشد.وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به وضعیت نسلهای متولد دهههای ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰، نسبت به کمرنگ شدن ارتباط آنها با آثار کهن فرهنگی، قبرستانها، نسخ خطی و میراث تاریخی هشدار داد و تأکید کرد: «اگر امروز اقدامی جدی صورت نگیرد، بخش مهمی از این سرمایه فرهنگی برای نسلهای آینده قابل لمس نخواهد بود؛ حتی در شهر کوچکی مانند خوانسار که هنوز امکان مدیریت و حفاظت وجود دارد.»دکتر میرصانعی در پایان، هدف اصلی فعالیتهای بنیاد خوانسارپژوهی را حفظ پیوند نسل جوان با گذشته و معرفی چهرههای برجسته علمی و فرهنگی خوانسار، همچون پزشکان، فقیهان و مفاخر چندبعدی، عنوان کرد. وی همچنین از برنامهریزی برای برگزاری «شب فرهنگی خوانسار ۴» در تاریخ ۲۵ اردیبهشتماه آینده در خوانسار خبر داد و اعلام کرد که در این نشست، موضوع پیوند تاریخی و فرهنگی قم و خوانسار با ارائهای از سوی استاد محسنی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.او در پایان سخنان خود، ضمن قدردانی از حاضران، ابراز امیدواری کرد که این تلاشها بتواند گامی مؤثر در ایفای مسئولیت نسبت به میراث فرهنگی ایران و تقویت سرمایههای فرهنگی کشور باشد.
